Kulturna dobra -

Crkva rođenja Svete Bogorodice nalazi se u selu Novaci, pokraj Uba.  Novačka crkva sagrađena je 1857. godine, monumentalna je po dimenzijama i obliku i sazidana je od tvrdog materijala. Fasade crkve su skromnije, a unutrašnji prostor je oslikao 1933.godine Mateja Gantinger, dok je ikonostas radio nepoznati autor. a 2006. godine su izvedeni radovi koji obuhvataju statičku sanaciju objekta, izradu nove krovne konstrukcije crkve i pokrivanje bakarnim limom.

Nastanak crkve U Dokmiru, pokraj Uba vezan je za 15. vek.  Crkva je posvećena Vavedenju Presvete Bogorodice. Do 1834.godine bila je manastir, a od tada do kraja dvadesetog dana bila je mirska crkva, kada ponovo postaje manastir. Tokom sedamdesetih godina 18. veka u manastiru je postojala čuvena dokmirska škola. Obnavljana je u nekoliko navrata.Stradala je od zemljotresa i obnovljena je 1734. godine o čemu svedoče zapisi. Zavod za zaštitu spomenika kulture Valjevo obnovio je tokom prošle godine crkvu kroz  malterisanje zidova, postovljanjem novih trotoara, a paralelno su vršena i arheološka istraživanja.

Crkva Vaznesenja u Pambukovici sagrađena godine .Pretpostavlja se da na ovom mestu  bila  čuvena Mrkšina crkva sa štamparijom u kojoj su štampane dve  poslednje knjige  starih srpskih štamparija, Četvorojevanđelje iz 1562. godine  i  Cvetni triod i1566. godine .Današnja građevina podužne osnove,bez  priprate ,pevnica i kupole.Unutrašnji prostor podeljen na pet traveja naglašenih pilastrima, a zasveden poluobličastim svodom .Na  istočnoj  strani dominira prostrani  oltarski  prostor.  Jedini  ukras na fasadama su  pored  zapadnog ižnog portala nekoliko prozorskih otvora i horizontalni venac koji  teče   ispod  krova. Zapadno od hrama sazidan godine zvonik četiri masivna stupca.

Đidina kafana je  drumska  mehana  pored puta Valjevo-Ub-Obrenovac,kojim 19.veku tekla trgovina Valjevske Tamnave  i  Kolubare  sa  Austrougarskom .  Građena  1853. godine ,ona   od  retko  sačuvanih  mehana  ,
,nastalih po planu predonošenja  uredbe  o  mehanama  u  sedmoj  deceniji pretprošlog veka.Značajna i kao mesto sastanaka i  dogovora  za širu okolinu,  mehane  su osim osnovne funkcije svratišta za putnike imale i  funkciju  centra u kome se sakupljalo seosko stanovništvo  kako  bi rešili zajedničke  probleme  ili se informisali o zanimljivim i  važnim  događajima.

Kuća Radojičića nalazi se u selu Čučuge, pokraj Uba. Predstavlja trodelnu polubrvnaru polučatmaru iz druge polovine 19.veka,sagrađene delom nad podrumom zidanim u kamenu.Većim dimenzijama,solidnom građom kao i delovima enterijera zidano ognjište sa verigama, dolapom,policom za držanje sudova za vodu.Ona vredan i najočuvaniji primer nekada najzastupljenijeg tipa staništa u valjevskoj Tamnavi.

Petodelna  kuća,građena na temeljima odlomljenog  kamena,ušeperu,sa niskim četvorovodnim kod koga prvobitnič šindra,a koja danas predstavlja podlogu ćeramidu. Pretrpela unutrašnje izmene i sada su to dve funkcionalno razdvojene celine. Razvijenim prostornim sklopom predstavlja vredan primer narodnog graditeljstva,koji vezom sa istorijskim ličnostima ustaničke Srbije pored etnografskih ima i memorijalniznačaj. Zbog potreba kopova,kuća demontirana i materijal zmešten na opštinskom brdu Ubu.

Kuća Pantelije Mašića u selu Kalenić noviji tip osaćanske kuće, građen u drugoj polovini 19. veka. Kvadratne osnove, podignuta na kamenim temeljima, građena u bondruk sa ispunom čatme,strmog piramidalnog krova,pokrivenog biber-crepom na čijem vrhu dominira masivan , zidani dimnjak četiri lučna otvora.Trodelne prostorne strukture,dobijene podelom osnove na dva dela, od kojih zauzima kuća sa ognjištem, a drugu dve sobe.Skladnim proporcijama i čistim konstruktivnim sklopom ona predstavlja vredan primer tradicionalne seoske kuće Tamnave.

Monumentalna vodenica u selu Brgulu,u narodu poznata kao Protina vodenica,nalazi se na starom koritu reke Kolubare.Podignuta krajem 18 ili početkom 19.veka na visokim,masivnim,hrastovim stubovima, pobijenim u korito reke,od unizanih hrastovih talpi gde smešteno deset postrojenja sa vodeničnim kamenovima i sobica građena od čatme,za boravakčara.Krov četvorovodan,umerenog nagiba,sa krovnim pokrivačem od biber crepa.Prema narodnom kazivanju bila vlasništvo Alekse Nenadovića, značajne ličnosti Srbije iz doba Ustanka. Nebriga zub vremena doveli su do toga da ovaj dragoceni objekat narodnog graditeljstva bude u potpunosti srušen.

Selo   Čučuge  nalazi se na južnom obodu tamnavske  doline ,na  prelazu  ka valjevskoj  Podgorini .  Leži  na visokoj rečnoj  terasi reke Ub, najveće desne pritoke  Tamnave .  Udaljeno  je 13 km zapadno od varošice Ub. Površinski nalazi se prostiru i na nekoliko brežuljaka, ukupne površine od preko 5 hektara. Nadmorska visina lokaliteta varira između 140 i 160  metara  . Na Ilića  brdu  su vršena manja arheološka istraživanja 1990. i 1994.  godine. Prosečna   debljina  kulturnog sloja ovog dvoslojnog lokaliteta iznosi oko 1.4m. Naselje pripada vinčanskoj kulturi, a razvijalo se tokom Vinča D  faze .  Tokom  iskopavanja otkriveno je nekoliko kuća,  hlebnih  peći, otpadnih jama i izuzetno  veliki  broj pokretnog arheološkog materijala.

Arheološki lokalitet Belanovača nalazi se oko 19 km severoistočno od Valjeva. Na ovom mestu se  nalaze  ostaci zemljane fortifikacije kružnog  oblika . Sastoji se iz centralnog  uzdignutog   dela prečnika  oko 20 m,visine oko 2,5 m.Oko ovog centralnog  dela  pruža se  bedem  širine oko  8 m i visine oko 2 m, od unatrašnjeg  dela  odvojen  udubljenjem  širine 7 m. Meštani ovaj prostor smatraju  svetim  mestom, te   čitav  prostor ostao  sačuvan . Na lokalitetu nisu vršena arheološka istraživanja. Površinski nalazi finalnoj fazi vinčanske kulture.